Dermatoom testen: hoe onderzoekt een arts de zenuwen?
Een dermatoom is geen aandoening. Het is een gebied van de huid dat vooral signalen uitwisselt met een zenuwwortel in de wervelkolom. Een zenuwwortel is het deel van een zenuw dat uit het ruggenmerg komt. Bij tintelingen, een doof gevoel of pijn in een herkenbaar patroon onderzoekt een arts soms of een zenuwwortel betrokken is. Je leest hier hoe zo'n onderzoek verloopt, wat een dermatomenkaart wel en niet zegt en wanneer je direct hulp moet zoeken.
De arts gebruikt een dermatomenkaart als oriëntatie. De grenzen lopen niet als scherpe lijnen: aangrenzende zenuwwortels overlappen elkaar. Een kaart helpt daarom vooral om een patroon te beschrijven; de kaart alleen stelt geen diagnose.
Eerst bespreekt de arts je klachten
De arts vraagt waar het gevoel anders is, wanneer het begon en of de klacht verandert. Ook tellen de zijde van het lichaam, pijn, tintelingen, minder kracht en problemen met lopen mee. Bij klachten in de onderrug of benen vraagt de arts ook naar plassen, ontlasting en het gevoel rond de geslachtsdelen of anus. Deze details helpen om het klachtenpatroon in verband te brengen met een huidgebied, een zenuw of een ander deel van het zenuwstelsel.
De arts vergelijkt links en rechts
Bij het lichamelijk onderzoek vergelijkt de arts dezelfde plekken aan beide kanten. De arts test meestal lichte aanraking. Afhankelijk van de klacht volgt onderzoek van pijn- en temperatuurgevoel, vibratie en het gevoel van de stand van een gewricht. Daarna kijkt de arts ook naar spierkracht, reflexen en bewegingen. Een veranderd gevoel in één huidgebied is dus slechts één onderdeel van het neurologisch onderzoek.
Een specifiek hulpmiddel voor het testen van drukgevoeligheid is de Semmes-Weinstein-test, ook wel de monofilamenttest. De arts of fysiotherapeut drukt een dun draadje recht op de huid. De patiënt geeft aan of en wanneer de druk voelbaar is. Met draadjes van verschillende dikte onderzoekt de behandelaar hoe gevoelig de huid is. De test wordt vaak op handen en voeten gebruikt en kan helpen om verminderd beschermend gevoel of verandering in zenuwfunctie te volgen. De test meet drukgevoel op gekozen plekken; hij vervangt geen volledig neurologisch onderzoek en stelt op zichzelf geen diagnose.
Bij spierzwakte kijkt de arts naar bewegingen die bij bepaalde zenuwen horen. Dat sluit aan bij het onderzoek van myotomen en spiergroepen. Samen geven gevoel, kracht en reflexen meer informatie dan één losse test.
Zelf testen geeft geen betrouwbare diagnose
Een dermatomenkaart is geen handleiding om zelf een diagnose te stellen. Prik of krab niet met een naald en gebruik geen hete of koude voorwerpen om je gevoel te testen; je kunt je huid beschadigen en de uitkomst verkeerd uitleggen. Noteer liever waar de klacht zit, aan welke kant en hoe het gevoel daar verschilt van de andere kant. Neem die informatie mee naar je huisarts.
Wat betekent de uitslag?
Een klacht die in één herkenbaar dermatoom loopt, kan passen bij een probleem van een zenuwwortel. Een gevoelsstoornis in meerdere patronen of onder een bepaald niveau kan juist wijzen op een andere plaats in het zenuwstelsel. De arts trekt pas een conclusie door het patroon, de spierkracht, reflexen en het verloop van de klachten samen te beoordelen. Soms volgt aanvullend onderzoek, zoals een scan of zenuwonderzoek. Of dat nodig is, hangt af van het gesprek en het lichamelijk onderzoek.
Lees ook wat een dermatoom betekent bij klachten en symptomen en welke aandoeningen een dermatoom kunnen aantasten.
Wanneer direct hulp zoeken?
Bel direct je huisarts of de huisartsen-spoedpost bij rugpijn of uitstralende pijn en één of meer van deze klachten:
- opeens minder kracht in een been;
- niet meer op je tenen of hakken kunnen staan;
- een doof gevoel bij de penis of vagina en de anus;
- niet meer kunnen plassen;
- plas of poep niet meer kunnen ophouden.
Deze klachten vragen om snelle medische beoordeling. Lees meer over het caudasyndroom en dermatomen.
Bereid een afspraak voor
Schrijf op wanneer de klachten begonnen en of ze zich uitbreiden. Noteer ook welke zijde is aangedaan, of je minder kracht hebt en of lopen, plassen of ontlasting veranderde. Zo krijgt de arts snel een duidelijk beeld van het verloop. Een dermatomenkaart kan helpen om een plek aan te wijzen, maar vervangt het onderzoek niet.